Είναι λίγο πολύ γνωστό σε όλους ότι σε περιπτώσεις διαζυγιου και λύσης γάμου, διαμορφώνεται ένα ευρύ πλαίσιο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μεταξύ των συζύγων, ειδικά στις περιπτώσεις που υπάρχουν ανήλικα τέκνα.

Είναι λιγότερο γνωστό όμως, ότι ο Νόμος προβλέπει πλήθος προστατευτικών και ρυθμιστικών διατάξεων και για το πολύ κρίσιμο και πολλές φορές έντονα ψυχοφθόρο και δύσβατο στάδιο κατά το οποίο δεν έχει λάβει μεν ακόμα χώρα η λύση του γάμου, έχει όμως επέλθει διακοπή της έγγαμης συμβίωσης (ακόμα κι αν τυπικά εξακολουθεί η συγκατοίκηση των συζύγων).

Ρυθμίσεις που αφορούν την οικονομική κατάσταση και προσωπική διατροφή του κάθε συζύγου, την κατοικία του, καθώς και των ειδικότερων ζητημάτων που αφορούν τα τέκνα, εφόσον υπάρχουν.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1389-1390 ΑΚ, καθ’ όλη τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης, οι σύζυγοι έχουν την υποχρέωση να συνεισφέρουν από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, για την αντιμετώπιση των αναγκών της οικογένειας [π.χ. αμοιβαία υποχρέωση για διατροφή των ιδίων και των τέκνων τους, για την ομαλή λειτουργία του κοινού οίκου (λ.χ. δαπάνες για κατοικία, τροφή, ένδυση, θέρμανση, εκπαίδευση, περίθαλψη, αγορά οικοσκευής, ψυχαγωγία, καύσιμα, κοινόχρηστα και λοιποί λογαριασμοί) κ.λπ.], ενώ το μέτρο της υποχρέωσης προσδιορίζεται ανάλογα με τις συνθήκες της οικογενειακής ζωής. Η συνεισφορά στις οικογενειακές ανάγκες μπορεί να εκπληρωθεί από τους συζύγους με την προσωπική τους εργασία, τα εισοδήματά τους και την περιουσία τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 1391 ΑΚ, «Αν ο σύζυγος διέκοψε την έγγαμη συμβίωση για εύλογη αιτία, η διατροφή, που του οφείλεται από τον άλλον, πληρώνεται σε χρήματα και προκαταβάλλεται κάθε μήνα». Η έννοια της έγγαμης συμβίωσης αποτελείται από δύο στοιχεία, το υλικό (δηλαδή πως εμφανίζονται οι σύζυγοι ως «ζεύγος» στον κοινωνικό περίγυρο) και το ψυχικό (δηλαδή ο ψυχικός και συναισθηματικός δεσμός τους και η βούλησή τους να είναι «σύντροφοι»). Κατά τούτο, διακοπή της συμβίωσης μπορεί να προκύπτει ακόμα και σε περιπτώσεις εξακολούθησης της συγκατοίκησης των δύο συζύγων, εφόσον όμως έχει διαρραγεί ο ψυχικός δεσμός τους.

Κατόπιν διακοπής της συμβίωσης για εύλογη αιτία, ο ένας σύζυγος δύναται να απαιτήσει από τον άλλο προσωπική διατροφή (ανεξαρτήτως της ύπαρξης ανηλίκων τέκνων) εφόσον α) βρίσκεται σε ασθενέστερη οικονομική κατάσταση και β) η διακοπή της συμβίωσης επήλθε εξαιτίας και με ευθύνη του έτερου συζύγου πχ λόγω σύναψης εξωσυζυγικής σχέσης, άσκησης ενδοοικογενειακής βίας, παραβίασης της ιδιωτικής σφαίρας, συχνής εμπλοκής τρίτων προσώπων (πεθερικά) σε συζυγικά ζητήματα με την ανοχή του άλλου συζύγου, ύπαρξης ψυχικής ασθένειας/διαταραχής κλπ.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 1393 ΑΚ, το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει, εφόσον το επιβάλλουν λόγοι επιεικίας, επί τη βάσει των εκάστοτε συνθηκών και προς το συμφέρον των τέκνων (εφόσον υπάρχουν), να παραχωρήσει σε κάποιον από τους συζύγους κατά το χρόνο της διάστασης, την αποκλειστική χρήση της συζυγικής οικίας, ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο κύριος αυτής. Ακόμα δηλαδή και σε περιπτώσεις που ο ένας σύζυγος είναι αποκλειστικός ιδιοκτήτης του ακινήτου που χρησιμοποιείται ως συζυγική κατοικία, εφόσον οι περιστάσεις το δικαιολογούν, μπορεί να υποχρεωθεί να παραχωρήσει τη χρήση του στον άλλο σύζυγο, για το χρόνο που βρίσκονται σε διάσταση και μάλιστα ανεξαρτήτως του λόγου που οδήγησε στη διάσταση αυτή.

Σημειωτέον, οι ως άνω ρυθμίσεις ισχύουν ανεξαρτήτως της ύπαρξης τέκνων. Η ύπαρξη τέκνων συνιστά προφανώς και φυσιολογικά ένα κρίσιμο κριτήριο και καθοριστικό παράγοντα για τον τρόπο ρύθμισης των ως άνω ζητημάτων, δεν αποτελεί όμως θεμελιωτικό όρο προβολής των σχετικών δικαιωμάτων από την πλευρά του ενός συζύγου προς τον άλλο.

Εφόσον υπάρχουν τέκνα, ομοίως ρυθμίζονται δικαστικά για το χρόνο της συζυγικής διάστασης, τα ειδικότερα ζητήματα που τα αφορούν (άσκηση γονικής μέριμνας και επιμέλειας, υποχρέωση καταβολής διατροφής, δικαίωμα επικοινωνίας κλπ). Παρά δε το γεγονός ότι πρόκειται για τυπικά διαφορετικά και ανεξάρτητα ζητήματα, στην πράξη, τα δικαστήρια συνήθως παραχωρούν το δικαίωμα χρήσης της κατοικίας στο σύζυγο στον οποίο ανατίθεται η αποκλειστική επιμέλεια των τέκνων, υπό περιπτώσεις όμως μπορεί η παραχώρηση της κατοικίας να προβλεφθεί ακόμα και εφόσον διατάσσεται συνεπιμέλεια μεταξύ των συζύγων-γονέων.

Προσοχή, οι ως άνω αξιώσεις αφορούν και εφαρμόζονται κατά το χρόνο κατά τον οποίο οι σύζυγοι βρίσκονται μεν σε διάσταση, δεν έχει όμως λάβει χώρα η λύση του γάμου. Μετά την έκδοση διαζυγίου ή λύσης του γάμου με άλλο τρόπο, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των πρώην συζύγων μεταξύ τους διαμορφώνονται με διαφορετικό τρόπο.

Η προβολή των ως άνω αξιώσεων δικονομικά λαμβάνει χώρα κατά βάση μέσω της άσκησης σχετικής αίτησης ασφαλιστικών μέτρων (και προσωρινής διαταγής) ενώπιον του Πρωτοδικείου, καθώς πρόκειται συνήθως για καταστάσεις που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης και ρύθμισης, εφόσον σε διαφορετική περίπτωση και εξαιτίας ενδεχόμενης καθυστέρησης μπορεί να δημιουργηθεί κίνδυνος βλάβης στον ενδιαφερόμενο σύζυγο.

Επικοινωνήστε με το γραφείο μας προκειμένου να ενημερωθείται για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σας έναντι του συζύγου σας, στις περιπτώσεις διακοπής της έγγαμης συμβίωσής σας και για το χρόνο της μεταξύ σας διάστασης.

Περαιτέρω, το γραφείο μας εξειδικεύεται σε κάθε μορφής και αντικειμένου υποθέσεις του οικογενειακού δικαίου, όπως απαιτήσεις κατά τη διάσταση, λύση γάμου με συναινετικό διαζύγιο ή κατ’ αντιδικίαν, ρύθμιση ζητημάτων που αφορούν τα τέκνα (άσκηση γονικής μέριμνας και επιμέλειας, αξίωση διατροφής, δικαίωμα επικοινωνίας), δικαιώματα αξιώσεων στα αποκτήματα κλπ.

Στοιχεία επικοινωνίας:
Διεύθυνση: Παπαδιαμαντοπούλου 2, 2ος όροφος, Μέγαρο Μουσικής, Αθήνα, ΤΚ 11528
Τηλέφωνο: 6948 524297
Εmail: pkachrimanislaw@gmail.com